Ẩm thực mùa đông Nga được hình thành qua hàng trăm năm sống chung với cái lạnh kéo dài gần 6 tháng trời. Bài viết giới thiệu những món súp, bánh nhân, món chính và đồ uống mà du khách nên gọi khi đến Moscow, Saint Petersburg hay các vùng phía Bắc, kèm vài gợi ý để bữa ăn trong chuyến đi trọn vẹn hơn.
Ẩm thực mùa đông Nga có hợp với người Việt không
Nhiều du khách lo đồ ăn Nga nặng và khó ăn. Thực tế, nền tảng của ẩm thực mùa đông Nga là súp nóng, bánh mì đen, thịt hầm và rau củ muối, những thứ không xa lạ với khẩu vị người Việt. Người Nga gần như ngày nào cũng có một bát súp trong bữa trưa, gọi chung là món “đầu tiên”. Vào mùa đông, thói quen này càng rõ: sau vài giờ đi bộ ở nhiệt độ âm, một bát súp nóng giúp cơ thể ấm lại rất nhanh.
Lý do cho nền ẩm thực đó nằm ở lịch sử. Mùa trồng trọt ngắn khiến người Nga phải tích trữ bắp cải muối, dưa chuột muối, nấm ngâm, củ cải đường và khoai tây để qua mùa lạnh. Từ kho dự trữ đó sinh ra các món súp chua đặc trưng, vị đậm, ăn kèm bánh mì. Hiểu điều này, Quý khách sẽ thấy ẩm thực mùa đông Nga không cầu kỳ mà rất thực tế: món nào cũng phải no, nóng và để được lâu.
Những món súp nóng – linh hồn của ẩm thực mùa đông Nga
Súp borscht
Borscht là món quen thuộc nhất với du khách. Màu đỏ đậm đến từ củ cải đường, nấu cùng bắp cải, khoai tây, cà rốt và thường có thịt bò. Khi dọn ra, người phục vụ đặt một thìa smetana, loại kem chua đặc, lên mặt súp. Quý khách nên khuấy đều trước khi ăn để vị chua nhẹ của kem hòa vào nước súp. Borscht thường đi kèm bánh mì đen hoặc bánh pampushki rưới tỏi.
Súp shchi
Nếu borscht là món nổi tiếng nhất thì shchi mới là món súp lâu đời và phổ biến nhất trong bữa ăn gia đình Nga. Shchi nấu từ bắp cải, có thể là bắp cải tươi hoặc bắp cải muối chua. Bản dùng bắp cải muối có vị chua dịu, rất hợp ngày lạnh. Trong nhiều nhà hàng truyền thống, shchi được dọn trong niêu đất có nắp bằng bánh nướng.
Súp solyanka
Solyanka dành cho người thích vị đậm. Nước dùng nấu từ nhiều loại thịt nguội, xúc xích hoặc cá, thêm dưa chuột muối, ô liu, nụ bạch hoa và một lát chanh. Vị chua, mặn, béo hòa vào nhau, một bát nhỏ đã đủ no.
Súp cá ukha
Ở các thành phố gần sông hồ, nhất là vùng Tây Bắc, Quý khách sẽ gặp ukha. Món súp cá trong, nấu với khoai tây, hành và lá thơm, vị thanh hơn hẳn ba món trên. Ukha là lựa chọn tốt cho du khách muốn thưởng thức ẩm thực mùa đông Nga nhưng không quen đồ ăn nhiều béo.
Món chính trong ẩm thực mùa đông Nga
Pelmeni – món bánh gắn với mùa đông Siberia
Pelmeni là những chiếc bánh nhỏ vỏ mỏng, nhân thịt bò, lợn hoặc hỗn hợp, luộc chín rồi ăn với smetana hoặc bơ. Người Việt thường so sánh pelmeni với sủi cảo, và cảm giác ăn quả thật khá gần. Pelmeni gắn với Siberia và vùng Ural. Ở đó, theo cách làm truyền thống, các gia đình gói bánh với số lượng lớn rồi để đông trong cái lạnh ngoài trời, dùng dần suốt mùa đông. Có lẽ không món nào cho thấy rõ hơn cách ẩm thực mùa đông Nga tận dụng chính cái lạnh.
Golubtsy và thịt hầm trong niêu
Golubtsy là bắp cải cuộn nhân thịt và gạo, hầm trong sốt cà chua và kem chua. Món này mềm, dễ ăn, hợp cả người lớn tuổi. Các nhà hàng Nga cũng thường có món thịt hầm khoai tây dọn trong niêu đất nhỏ, giữ nóng rất lâu, phù hợp những bữa tối mùa đông.
Kasha kiều mạch
Kasha, hay cháo hạt, có mặt trong bữa ăn của người Nga từ hàng trăm năm. Phổ biến nhất là grechka, kiều mạch rang nấu chín tới, ăn kèm thịt, nấm hoặc chỉ một miếng bơ. Kiều mạch có vị bùi như hạt dẻ, thường xuất hiện trong bữa sáng ở khách sạn hoặc làm món ăn kèm. Đây là món đơn giản nhất nhưng cũng “Nga” nhất của ẩm thực mùa đông Nga.
Bánh nhân và những món ăn kèm
Bánh nướng nhân là phần không thể thiếu. Pirog là bánh lớn cắt miếng, còn pirozhki là bánh nhỏ cầm tay, nhân thịt, bắp cải, khoai tây, trứng hành hoặc nhân ngọt từ táo, quả mọng. Pirozhki bán ở cả tiệm bánh nhỏ lẫn nhà hàng, tiện để Quý khách lót dạ giữa các điểm tham quan.
Bánh blini mỏng thì gắn nhiều hơn với mùa lễ hội cuối đông. Món này cùng thức uống sbiten và vang nóng ở chợ Giáng sinh đã được giới thiệu trong bài viết về Moscow mùa lễ hội Năm mới; trong nhà hàng, blini thường ăn kèm trứng cá, cá hồi muối hoặc mứt.
Trên bàn ăn Nga mùa đông cũng hay có đĩa rau củ muối: dưa chuột, cà chua, bắp cải và nấm. Món này làm bữa ăn bớt ngấy và cho Quý khách thấy rõ nhất truyền thống tích trữ – gốc rễ của ẩm thực mùa đông Nga.
Trà samovar và đồ uống mùa lạnh
Trà là thức uống của mùa đông Nga. Ấm samovar truyền thống giữ nước sôi suốt bữa, người Nga pha một ấm trà đặc nhỏ rồi pha loãng với nước nóng theo ý mỗi người. Trà thường đi cùng varenye, loại mứt quả nguyên miếng, ăn bằng thìa nhỏ hoặc khuấy vào trà.
Đồ uống truyền thống khác có mors, nước quả mọng nam việt quất hoặc lingonberry, và kvass lên men từ bánh mì đen, vị chua ngọt nhẹ.
Ẩm thực mùa đông Nga theo từng vùng
Nước Nga rộng lớn nên mỗi vùng có cách nấu riêng. Ở Moscow, Quý khách dễ tìm đủ các món kinh điển từ borscht đến pelmeni trong cùng một thực đơn. Saint Petersburg nằm bên biển Baltic nên cá được dùng nhiều hơn, từ cá trích muối ăn kèm khoai tây đến súp cá. Lên phía Bắc, ở Karelia và Murmansk, bữa ăn có thêm cá hồ, cá biển phương Bắc, nấm rừng và quả mọng. Còn Siberia và vùng Ural là quê hương của pelmeni.
Vì vậy, một hành trình đi qua nhiều thành phố cũng là dịp thưởng thức ẩm thực mùa đông Nga ở nhiều sắc thái khác nhau, thay vì chỉ một vài món quen thuộc.
Gọi món ở nhà hàng Nga mùa đông: vài điều nên biết
- Bữa trưa ngày thường ở Nga hay có thực đơn set gọi là “biznes-lanch”, gồm súp, món chính và đồ uống, tiện cho ngày tham quan dài.
- Thực đơn ở nhà hàng lớn tại Moscow và Saint Petersburg thường có tiếng Anh; ở thành phố nhỏ có thể chỉ có tiếng Nga, nên ứng dụng dịch bằng camera rất hữu ích.
- Smetana gần như đi kèm mọi món súp và bánh. Ai không quen vị kem chua có thể dặn để riêng.
Câu hỏi thường gặp về ẩm thực mùa đông Nga
Ẩm thực mùa đông Nga có những món nào nổi bật?
Các món tiêu biểu gồm súp borscht, shchi, solyanka, pelmeni, golubtsy, kasha kiều mạch, bánh pirozhki và trà samovar với mứt varenye.
Món nào nên thử đầu tiên khi đến Nga vào mùa đông?
Một bát borscht hoặc shchi kèm bánh mì đen trong bữa trưa, và một đĩa pelmeni vào buổi tối. Đây là những món dễ ăn và đại diện nhất.
Có dễ tìm nhà hàng Nga truyền thống ở Moscow và Saint Petersburg không?
Rất dễ. Cả hai thành phố có nhiều nhà hàng ẩm thực Nga ở trung tâm, từ quán bình dân đến nhà hàng trang trí theo phong cách cung đình. Nhiều chuỗi phục vụ món truyền thống theo kiểu tự chọn, tiện cho khách nước ngoài.
Người ăn chay có thưởng thức được ẩm thực mùa đông Nga không?
Có. Shchi nấu chay, kasha với nấm, pirozhki nhân bắp cải hoặc khoai tây và các món rau củ muối đều phù hợp; Quý khách nên hỏi lại nhà hàng về nước dùng.
Thưởng thức ẩm thực mùa đông Nga trọn vị
Bữa ăn là một phần của hành trình: một bát súp nóng sau buổi dạo Quảng trường Đỏ, một ấm trà samovar khi tuyết rơi bên cửa sổ ở Saint Petersburg. Nếu Quý khách muốn hành trình có những bữa ăn được chọn kỹ để thưởng thức ẩm thực mùa đông Nga ở nhà hàng truyền thống, Russia Travel sẵn lòng tư vấn lịch trình phù hợp.
Nguồn tham khảo
- Russian cuisine – Wikipedia – shchi, solyanka, ukha, kasha, smetana, kvass, mors
- Pelmeni – Wikipedia – tập quán để đông pelmeni ngoài trời ở Siberia
